W sercu Pomorza Zachodniego, w malowniczej gminie Dobra, wznoszą się ruiny średniowiecznego zamku rycerskiego, który przez wieki był świadkiem burzliwej historii tych ziem. Choć dziś obiekt wymaga pilnych prac zabezpieczających, jego mury wciąż opowiadają fascynującą historię sięgającą XIII wieku.
Historia zamku w Dobrej
Pierwsze wzmianki o warowni pochodzą z XIII wieku, kiedy to w latach 80. XIII wieku rozpoczęto budowę zamku na wzgórzu około dwóch kilometrów na południe od wcześniejszego grodu nad jeziorem Dobra. Założenie przypisuje się Przybysławowi IV z Parchimia, który władał okolicami od 1287 roku. Zamek wzniesiono na planie nieregularnego czworoboku, z murowanym skrzydłem mieszkalnym od zachodu i murem obwodowym, który powstał przed 1308 rokiem.
Po zniszczeniach spowodowanych najazdem brandenburskim w 1308 roku, warownia została opuszczona na ponad dwie dekady. Dopiero w końcu XIV wieku nowy właściciel – ród von Dewitz – podjął się rozbudowy, czyniąc z zamku jedną z najpotężniejszych rycerskich siedzib w regionie. Powstały wówczas skrzydło południowe i bramne, a u podnóża wzniesienia drugi obwód murów obronnych z narożną wieżą, która pełniła również funkcję więzienia.
Architektura i późniejsze losy
Warownia zajmowała obszar zbliżony do kwadratu o boku około 30-37 metrów. Mury wzniesiono z cegły na kamiennym fundamencie, a od południa chroniła ją fosa. W XVI wieku, około 1538 roku, zamek przebudowano na wczesnorenesansową rezydencję obronną. Niestety, już od 1630 roku skrzydło północne zaczęło zagrażać zawaleniem, a skrzydło południowe podzielono między kilku właścicieli, co doprowadziło do jego dewaluacji.
W 1808 roku ówczesny właściciel nakazał wysadzić część zamku, aby uzyskać materiał budowlany, co zapoczątkowało proces przekształcania się obiektu w ruinę. W XIX wieku przeprowadzano jedynie drobne prace porządkowe i zabezpieczające. Na szczęście II wojna światowa nie przyniosła dalszych zniszczeń, dzięki czemu do dziś zachowały się fragmenty murów obwodowych, wieża osiągająca wysokość około 9 metrów oraz ruiny budynków z XVI wieku.
Współczesne wyzwania
Obecnie ruiny zamku w Dobrej są wizytówką miasta, ale wymagają pilnego zabezpieczenia. Jak donosi „Tygodnik Łobeski”, konieczne jest wykonanie inwentaryzacji architektonicznej metodą skanowania laserowego 3D, która pozwoli na szczegółowe opracowanie stanu zachowania obiektu z dokładnością do 5 milimetrów. W Polsce istnieją jedynie dwa urządzenia umożliwiające tak precyzyjne pomiary, a koszt całego przedsięwzięcia szacowany jest na około 85 tysięcy złotych. Gmina Dobra zabezpieczyła na ten cel jedynie 35 tysięcy złotych, co stanowi poważne wyzwanie finansowe.
Warto przypomnieć, że w Muzeum Narodowym w Szczecinie eksponowana jest płyta z herbami pochodząca z zamku w Dobrej, wykonana w 1538 roku z okazji renesansowej przebudowy. To cenny zabytek łączący historię warowni z kulturą regionu.
Zamek w Dobrej to nie tylko ruina, ale świadek wieków – od średniowiecznych walk, przez czasy świetności rodu von Dewitz, po współczesne starania o zachowanie dziedzictwa dla przyszłych pokoleń. Jego los zależy od determinacji lokalnych władz i wsparcia instytucji zajmujących się ochroną zabytków.
Źródło: Łobez i okolice
Fot. facebook.com
